6 RÀO CẢN NHẬN THỨC NỘI TÂM

Anh Chị chắc cũng quan sát con người ai cũng sẽ có những ước mơ, hoài bão hay đơn giản là những nhu cầu mong muốn mà chưa thể thực hiện được chúng. Có nhiều thứ họ biết rõ điều gì đó sẽ tốt cho bản thân, nhưng lại không thể hành động. Ví dụ giờ hỏi có muốn trở thành tỷ phú đô la không thì chắc ai cũng muốn nhưng ai hành động để trở thành thì liệu được mấy người. Mỗi khi gặp tình huống đó thì thường con người sẽ đưa ra các lý do bên ngoài để giải thích. Nhưng thực ra câu trả lời không nằm ở những yếu tố bên ngoài. Không phải vì hoàn cảnh khó khăn, không phải vì thời cơ chưa đến, mà mọi rào cản đều bắt nguồn từ chính bên trong nội tâm của chúng ta.

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng chia sẻ về sáu hạn chế tự nhận thức nội tâm - những xiềng xích vô hình đang kìm hãm tiềm năng vô hạn của mỗi người. Hiểu được và vượt qua những rào cản này, chúng ta sẽ có sự chuyển hóa mạnh mẽ, bứt phá bản thân và phát huy trọn vẹn những năng lực tiềm ẩn.

Có một hình tượng như sau, mỗi người trong chúng ta đều giống như đang sống trong một cái kén. Kén này dày mỏng khác nhau tùy từng người, nhưng đều có chung sáu lớp - đó chính là sáu hạn chế tự nhận thức đang ngăn cản chúng ta phát triển hơn.

Hạn chế tự nhận thức thứ nhất: Tầm thường hóa bản thân

Đây là hạn chế phổ biến nhất, khi con người tự gán cho mình nhãn "người bình thường". Họ tự nhủ: "Mình không phải là người có tài năng đặc biệt", "Mình không thông minh bằng người khác", "Việc đó không dành cho mình", “gia đình mình thế này thì chỉ thế này thôi là đủ...

Những câu nói tưởng chừng dùng để an ủi này lại chính là những lưỡi dao sắc bén, từng ngày cắt đứt đôi cánh tiềm năng của mỗi người. Khi nghĩ mình tầm thường, con người sẽ sống một cuộc đời tầm thường - không phải vì ta không có khả năng, mà vì đã tự đặt giới hạn cho bản thân từ trong suy nghĩ. Có một câu nói rất hay: Hiện thực cuộc sống của một người không thể vượt quá những gì họ ước mơ, và ước mơ của một người không thể vượt qua được những gì họ nghe – thấy – nói – biết. Quả thực là như vậy, giới hạn của con người đều do tự họ đặt ra, phần nào cũng ảnh hưởng từ môi trường bên ngoài, những con người nói rằng họ là ai, không làm được gì, vv , nhưng cuối cùng thì vẫn là họ chọn lựa cái giới hạn đó cho bản thân.

Hạn chế tự nhận thức thứ hai: Sợ thất bại

Nỗi sợ thất bại là một trong những xiềng xích mạnh mẽ nhất giữ chân chúng ta trong vùng an toàn. Chúng ta lo lắng: "Nếu mình làm không được thì sao?", "Nếu mình thất bại thì mất mặt lắm"...

Nỗi sợ này khiến chúng ta luôn chùn bước trước mỗi cơ hội, mỗi thử thách. Nhưng sự thật là, những người thành công nhất trên đời không phải là những người chưa từng thất bại, mà là những người đã thất bại nhiều nhất và vẫn đứng dậy tiếp tục. Thực ra họ không coi đó là thất bại thật sự, mà đó chỉ là những thất bại tạm thời, là những điểm phải đi qua trên hành trình đến với Thành công. Có một câu nói về nhà bác học Edison rằng: Không phải ông thất bại 10.000 lần mới tạo ra được bóng đèn, mà ông đã thử 10.000 cách khác nhau để tạo ra nó.

Hạn chế tự nhận thức thứ ba: Sợ chỉ trích, phê bình

Mong muốn được yêu mến, tôn trọng là nhu cầu tự nhiên con người nên nỗi sợ bị chỉ trích lại trở thành xiềng xích vô hình ngăn cản con người sống đúng với bản chất và tiềm năng của mình.

Nỗi sợ ấy có thể là "Nếu mình làm điều này, người khác sẽ nghĩ gì?", "Mình sẽ rất xấu hổ với gia đình nếu không làm được việc đó"... Và rồi, chúng ta từ bỏ ước mơ, từ bỏ con người thật của mình chỉ để được sự chấp nhận từ người khác. Như vậy thì con người đã sống một cuộc đời của người khác chứ không phải của chính mình. Và buồn cười là những chỉ trích này lại thường đến từ những người gần mình, những người thân của mình. Không phải là họ ghét chúng ta mà họ đang khuyên chúng ta, cảnh báo chúng ta những khó khăn sẽ gặp phải. Nhưng yêu thương như vậy là sai cách, nó tạo ra một áp lực khiến chúng ta không muốn làm điều gì đó khác đi, đột phá hơn vì sợ làm sai thì “lại bắt đầu…”. Con người thực ra không có sợ việc khó, mà sợ làm sai rồi bị người khác không bao dung, cứ nhắc đi nhắc hoài những lỗi lầm. Có thể Anh/Chị đã từng nghe câu nói đùa rằng Đàn ông hơn nhau ở tấm Vợ. Nếu được cô Vợ hiểu chuyện, biết yêu thương đúng cách, bao dung cho các sai lầm của Chồng thì người Chồng đó sẽ rất phát triển. Ví dụ như Edison mà có cô vợ cứ làm sai 1 2 lần thì lại cứ nhắc đi nhắc lại lỗi sai đó thì nhân loại chắc sẽ chậm có bóng đèn thêm một thời gian, nhưng ngược lại nếu ông có một người vợ luôn khích lệ động viên thì thế giới chắc sẽ có thêm nhiều phát minh hơn. Cao nhân chỉ điểm rằng, Đàn ông thành công cần 2 người phía sau một người phụ nữ bao dung với họ và một người Thầy dẫn dắt họ.

Hạn chế tự nhận thức thứ hai: Thiếu điều kiện

Anh Chị cũng đơn giản quan sát thấy con người thường nói rằng "Nếu mình có đủ tiền...", "Nếu mình có nhiều thời gian hơn...", "Nếu mình có người hỗ trợ...". Đây là cách tự biện minh cho việc không hành động.

Nhưng thực tế, những người thành công không phải lúc nào cũng khởi đầu với điều kiện hoàn hảo. Họ tận dụng những gì đang có và bắt đầu từ đó. Điều kiện không phải vấn đề, mà chính suy nghĩ "đợi đủ điều kiện mới làm" mới là rào cản thật sự. Có một quan niệm trong công việc mà các Anh Chị có thể ứng dụng đó là Hoàn thành hơn hoàn hảo.

Hạn chế tự nhận thức thứ năm: Thiếu hiểu biết

Thiếu hiểu biết làm chúng ta mất tự tin và ngại hành động. Nhưng điều nghịch lý là: ta không thể đạt được hiểu biết nếu không bắt đầu hành động. Nó tạo ra một vòng lặp thiếu hiểu biết nên không hành động, không hành động nên lại thiếu hiểu biết. Học và làm cần diễn ra đồng thời, các cụ nói là Học Hành là như vậy. Chúng ta học trong quá trình thực hành, và hoàn thiện khi gặp khó khăn, thử thách.

Trong thời đại thông tin như hiện nay, thiếu hiểu biết thực chất là thiếu sự chủ động tìm kiếm kiến thức và dũng cảm áp dụng vào thực tế. Đó không phải là giới hạn của hoàn cảnh mà là giới hạn của nhận thức.

Hạn chế tự nhận thức thứ sáu: Thiếu tầm nhìn tương lai

Khi không có tầm nhìn rõ ràng về tương lai, chúng ta như con thuyền không bến đỗ, trôi dạt theo dòng đời. Thiếu tầm nhìn khiến chúng ta dễ bị cuốn theo những lo toan, những cám dỗ nhất thời mà quên đi mục tiêu dài hạn. Chính những điều này tạo cho con người rào cản không dám thay đổi để tốt hơn. Họ sợ hãi những thứ mà không lường trước được. Và Tầm nhìn tương lai không là mơ ước xa vời, mà chỉ là bức tranh rõ ràng về con người ta muốn trở thành, cuộc sống ta muốn xây dựng. Những điều này chúng ta hoàn toàn có thể kế thừa được từ những tiền bối, những thế hệ đã đi trước chúng ta.

Và đó là 6 hạn chế tự nhận thức hay là 6 rào cản ngăn con người chuyển hóa. Vậy chuyện gì sẽ xảy ra khi chúng ta xóa được 6 hạn chế tự nhận thức này? Điều gì xảy ra nếu chúng ta có tầm nhìn tương lai rõ ràng? Chuyện gì xảy ra khi chúng ta hiểu biết, có đủ điều kiện? Và mọi nỗi sợ hãi - sợ thất bại, sợ bị chỉ trích - đều tan biến. Khi chúng ta vượt qua được những hạn chế tự nhận thức này, tiềm năng phát triển của con người trở nên vô hạn. Như hình minh họa thì từ một người gầy còm vây quanh bới các rào cản, trở lên to béo hơn, khỏe mạnh hơn, tóc có thể mọc ra, nhìn cuộc sống tươi cười hơn, hở cả rốn ra nữa – và đó là SỰ CHUYỂN HÓA.

Nhưng quan sát xã hội chúng ta có thể thấy rằng hầu hết mọi người chỉ thay đổi khi đối mặt với mất mát hoặc đau khổ. Nhưng sự thay đổi vì mất mát hay đau khổ thường rất vất vả, và đôi khi phải trả giá quá đắt.

Có một hình ảnh ẩn dụ mà cao nhân thường dùng để minh họa. Đó Hình tượng quả trứng gà. Anh Chị giúp có thể tư duy một chút, Nếu trứng bị tác động từ bên ngoài để làm vỡ vỏ thì chuyện gì xảy ra? Và nếu một quả trứng được tác động từ bên trong để làm vỡ vỏ thì chuyện gì xảy ra?. Khi tác động từ bên ngoài nó sẽ vỡ và trở thành thức ăn. Nhưng nếu sự thay đổi đến từ bên trong, nó sẽ nở ra một sinh mệnh mới - một chú gà con đầy sức sống. Đây là một hình tượng rất tác động nhận thức rất sâu sắc.

Con người cũng vậy, khi đối mặt với khó khăn, nếu không chủ động thay đổi, những nỗi đau lớn hơn sẽ đến để buộc chúng ta phải thay đổi. Nếu vẫn không thay đổi, đau khổ khủng khiếp sẽ ập đến. Và nếu ngay cả điều đó cũng không làm ta thức tỉnh, thì sự mất mát sẽ khiến ta phải thay đổi. Cứ như vậy mà con người trở thành thức ăn của xã hội.

Ngược lại, sự bứt phá bản thân từ bên trong sẽ tạo ra sự chuyển hoá bền vững. Muốn bứt phá, con người phải chủ động xóa bỏ những rào cản trong nhận thức từ bên trong. Đó là sự chuyển hoá mà không cần phải trả giá đắt.

Hãy tưởng tượng một tên lửa chuẩn bị phóng lên vũ trụ. Động cơ đã nổ máy, năng lượng đã sẵn sàng, nhưng nó vẫn đứng yên vì còn bị 6 sợi dây xích giữ chặt. Chỉ cần cắt đứt 6 sợi dây xích đó, tên lửa sẽ lập tức bay vút lên bầu trời. Tương tự, mỗi người chúng ta đều mang trong mình năng lượng và tiềm năng vô hạn. Chỉ cần xóa bỏ 6 hạn chế tự nhận thức này, chúng ta sẽ có ngay một sự chuyển hóa đột phá, không còn giới hạn nữa.

Điểm quan trọng nhất cần nhấn mạnh, đó là tất cả những rào cản kiềm hãm sự phát triển của con người đều là TỰ NHẬN THỨC NỘI TÂM, không có bất kỳ yếu tố nào từ bên ngoài.

Xin kể cho Anh Chị một câu chuyện về một người Anh. Anh đang là chủ tịch của một tập đoàn kinh doanh thương mại điện tử lớn hàng đầu Việt Nam. Một lần nói chuyện, Anh có kể lại hành trình khởi nghiệp của mình. Điều bất ngờ trong hành trình ấy chính là nhận thức của Anh. Anh thi đại học được 11 điểm 3 môn, suýt trượt đại học. Ra trường với tấm bằng trung bình ngành quản trị kinh doanh. Cả quá trình học đại học gần như dành để chơi game. Với hoàn cảnh như vậy, đông người sẽ cho rằng Anh khó có thể làm nên việc gì. Ai vào hoàn cảnh đó thì chắc hẳn thường sẽ thấy các hạn chế nhận thức xuất hiện: sẽ thấy mình tầm thường so với những người tốt nghiệp đại học loại ưu, sẽ thấy thiếu điều kiện, thiếu hiểu biết để làm nhiều thứ trên đời. Rồi từ đó sẽ sợ làm lớn vì thiếu đủ thứ, khả năng cao là thất bại, rồi bị người khác chỉ trích phê bình. Và tất nhiên tầm nhìn tương lai gì với một người chơi game nhiều hơn đi học. Nhưng chỉ người khác nghĩ vậy, Anh thì không nghĩ thế. Anh kể rằng bắt đầu từ lúc ra trường, Anh tự nhiên không muốn sống cuộc sống như trước và muốn làm gì đó lớn lao. Và không hiểu sao Anh luôn tin tưởng vào bản thân có thể làm những việc thay đổi thế giới này, bất chấp các thể loại thiếu. Và rồi Anh trở nên thành đạt như hiện nay. Hành trình sau đó là một chuỗi các nỗ lực khác và tất nhiên cả may mắn. Nhưng tất cả đều xuất phát từ nhận thức vượt qua các rào cản. Đó là bước đầu tiên, cũng là quan trọng nhất. Vì nếu không có bước đi đầu tiên đó thì tất cả những nỗ lực và may mắn phía sau đều không xuất hiện. Và nếu không có nhận thức ấy, khi gặp những thử thách khó khăn thì có lẽ đã bỏ cuộc từ rất sớm. Giờ đây, Anh đã là chủ tịch một tập đoàn với vài nghìn nhân sự, tài sản thì khó có thể đếm hết.

Mỗi Anh Chị đều có những tiềm năng vô hạn, chỉ đang bị che khuất bởi 6 hạn chế tự nhận thức này. Hãy nhận diện chúng và thắp sáng tầm nhìn tương lai của mình, đó cũng là hành trình làm giàu, làm chủ, trở nên, trở thành của chúng ta, và sau này Anh Chị sẽ thấy những hạn chế nhận thức, những rào cản, những xiềng xích kia tan biến như thế nào.

Thay vì đợi đến khi đau khổ, mất mát ép buộc chúng ta phải thay đổi, hãy vì yêu thương mà chủ động chuyển hóa. Đừng lấy động lực thay đổi từ bên ngoài, mà hãy vì yêu thương bản thân, yêu thương gia đình, yêu thương tổ chức, yêu thương xã hội mà chuyển hóa. Và một điều tuyệt vời nữa là: chỉ cần mở rộng tầm nhìn tương lai, chúng ta có thể dễ dàng xóa bỏ các rào cản khác.